{"id":11105,"date":"2025-10-21T13:34:38","date_gmt":"2025-10-21T11:34:38","guid":{"rendered":"https:\/\/bk.uksw.edu.pl\/?p=11105"},"modified":"2026-01-13T09:54:26","modified_gmt":"2026-01-13T08:54:26","slug":"psychologiczne-aspekty-drop-outu-granica-miedzy-samostanowieniem-a-wycofaniem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bk.uksw.edu.pl\/psychologiczne-aspekty-drop-outu-granica-miedzy-samostanowieniem-a-wycofaniem\/","title":{"rendered":"Psychologiczne aspekty drop-outu. Granica mi\u0119dzy samostanowieniem a wycofaniem"},"content":{"rendered":"\n

Porzucenie studi\u00f3w wy\u017cszych nierzadko staje si\u0119 jednym z najbardziej obci\u0105\u017caj\u0105cych emocjonalnie etap\u00f3w w \u017cyciu m\u0142odego cz\u0142owieka. T\u0119 decyzj\u0119 dodatkowo komplikuj\u0105 naciski ze strony otoczenia, oczekiwania najbli\u017cszych oraz spo\u0142eczna narracja, kt\u00f3ra cz\u0119sto interpretuje taki wyb\u00f3r jako \u017cyciowe niepowodzenie. Zjawisko drop-outu na polskich uczelniach dotyka coraz szerszego grona student\u00f3w. Zgodnie z danymi przedstawionymi w raporcie zatytu\u0142owanym Zjawisko drop-outu na polskich uczelniach<\/a>, w latach 2012\u20132020 nie zako\u0144czono a\u017c 40% rozpocz\u0119tych kierunk\u00f3w. Realne podej\u015bcie do tej sytuacji wymaga wnikliwej analizy czynnik\u00f3w psychicznych, jakie towarzysz\u0105 ca\u0142emu procesowi odchodzenia z uczelni. Tylko wtedy mo\u017cna zrozumie\u0107, czy dana decyzja wynika\u0142a z przemy\u015blanego i dojrza\u0142ego wyboru, czy te\u017c stanowi\u0142a reakcj\u0119 na silne napi\u0119cia emocjonalne.<\/p>\n\n\n\n

<\/a>Dlaczego studenci rezygnuj\u0105 z dalszej nauki?<\/h4>\n\n\n\n

Opinia publiczna cz\u0119sto postrzega decyzj\u0119 o opuszczeniu uczelni jako przejaw lenistwa lub braku ambicji. Tymczasem rzeczywisto\u015b\u0107 okazuje si\u0119 znacznie bardziej z\u0142o\u017cona. Za takim wyborem kryje si\u0119 najcz\u0119\u015bciej ci\u0105g trudnych prze\u017cy\u0107 i przekonanie, \u017ce dalsze kszta\u0142cenie straci\u0142o sens. Nie chodzi o pojedynczy incydent, lecz o nagromadzenie problem\u00f3w, kt\u00f3re stopniowo odbieraj\u0105 si\u0142\u0119 do dzia\u0142ania. G\u0142\u0119bsza analiza tych zjawisk mo\u017ce otworzy\u0107 uczelniom drog\u0119 do tworzenia atmosfery sprzyjaj\u0105cej odbudowie motywacji. W takim otoczeniu \u0142atwiej zauwa\u017cy\u0107 pierwsze oznaki kryzysu i skutecznie zareagowa\u0107, zanim m\u0142ody cz\u0142owiek zdecyduje si\u0119 ca\u0142kowicie porzuci\u0107 studia.<\/p>\n\n\n\n

<\/a>Przeci\u0105\u017cenie emocjonalne i jego konsekwencje<\/h4>\n\n\n\n

Rosn\u0105ca liczba m\u0142odych ludzi porzuca studia z przyczyn zwi\u0105zanych z pogarszaj\u0105cym si\u0119 stanem psychicznym \u2013 ten problem przybiera na sile i coraz cz\u0119\u015bciej ko\u0144czy si\u0119 diagnoz\u0105. Kierunki o wysokim poziomie trudno\u015bci wymagaj\u0105 intensywnego zaanga\u017cowania umys\u0142owego, ci\u0105g\u0142ego udowadniania swoich kompetencji, mierzenia si\u0119 z opiniami prowadz\u0105cych oraz odnalezienia si\u0119 w nieznanym dot\u0105d \u015brodowisku spo\u0142ecznym. Dla os\u00f3b o bardziej wra\u017cliwej konstrukcji psychicznej, z predyspozycjami do stan\u00f3w l\u0119kowych lub depresji, taka rzeczywisto\u015b\u0107 akademicka okazuje si\u0119 zbyt obci\u0105\u017caj\u0105ca.<\/p>\n\n\n\n

W takich realiach narasta poczucie wyczerpania<\/strong>, kt\u00f3re stopniowo przybiera form\u0119 zniech\u0119cenia i psychicznego znu\u017cenia. Zaczyna brakowa\u0107 motywacji do nauki, a my\u015bli coraz cz\u0119\u015bciej kr\u0105\u017c\u0105 wok\u00f3\u0142 niepewno\u015bci co do w\u0142asnych umiej\u0119tno\u015bci. Problemy z koncentracj\u0105 przybieraj\u0105 na sile, dzia\u0142ania dnia codziennego wydaj\u0105 si\u0119 przyt\u0142aczaj\u0105ce, a ka\u017cda kolejna czynno\u015b\u0107 wymaga nadludzkiego wysi\u0142ku. Z czasem mo\u017ce rozwin\u0105\u0107 si\u0119 depresja<\/a> \u2013 odbieraj\u0105ca si\u0142y, parali\u017cuj\u0105ca codzienno\u015b\u0107 i pozostawiaj\u0105ca cz\u0142owieka bez ch\u0119ci do dzia\u0142ania. Gdy stan ten si\u0119 pog\u0142\u0119bia, rezygnacja ze studi\u00f3w urasta do rangi decyzji ocalaj\u0105cej \u2013 to gest maj\u0105cy przywr\u00f3ci\u0107 psychiczn\u0105 r\u00f3wnowag\u0119 i zatrzyma\u0107 dalsze pogr\u0105\u017canie si\u0119 w kryzysie.<\/p>\n\n\n\n

<\/a>Rozczarowanie realiami studiowania<\/h4>\n\n\n\n

Cz\u0119stym impulsem do przerwania nauki akademickiej okazuje si\u0119 rozd\u017awi\u0119k mi\u0119dzy wcze\u015bniejszymi wyobra\u017ceniami a faktycznym do\u015bwiadczeniem na uczelni. Analizy O\u015brodka Przetwarzania Informacji \u2013 Pa\u0144stwowego Instytutu Badawczego<\/a> (OPI PIB) pokazuj\u0105, \u017ce w\u015br\u00f3d najcz\u0119stszych przyczyn porzucenia studi\u00f3w znajduj\u0105 si\u0119 utrata zainteresowania wybranym kierunkiem oraz trudno\u015b\u0107 w godzeniu zaj\u0119\u0107 z prac\u0105 zarobkow\u0105<\/strong>. Decyzja o rozpocz\u0119ciu studi\u00f3w nierzadko zapada pod wp\u0142ywem nacisk\u00f3w otoczenia, chwilowej mody lub ograniczonej wiedzy na temat danego obszaru naukowego i aktualnej sytuacji na rynku pracy. Niedostateczne przygotowanie skutkuje szybkim rozczarowaniem \u2013 ju\u017c po kilku tygodniach pojawia si\u0119 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce zakres zaj\u0119\u0107 nie odpowiada indywidualnym potrzebom, a zawodowe scenariusze przestaj\u0105 by\u0107 atrakcyjne.<\/p>\n\n\n\n

Dodatkowe trudno\u015bci wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z anachronicznymi metodami prowadzenia zaj\u0119\u0107, brakiem przejrzysto\u015bci organizacyjnej oraz nadmiernym skupieniem na teorii bez konkretnego odniesienia do praktyki. Gdy student zorientuje si\u0119, \u017ce jego zaanga\u017cowanie nie przynosi oczekiwanych efekt\u00f3w, entuzjazm szybko ga\u015bnie. W\u00f3wczas rezygnacja z dalszego studiowania mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 \u015bwiadomym wyborem \u2013 oznak\u0105 umiej\u0119tno\u015bci wyci\u0105gania wniosk\u00f3w i odwagi w kszta\u0142towaniu \u015bcie\u017cki zgodnej z osobistymi zainteresowaniami oraz wizj\u0105 dalszego rozwoju.<\/p>\n\n\n\n

<\/a>Bariery o pod\u0142o\u017cu finansowym<\/h4>\n\n\n\n

Nie wszyscy startuj\u0105 z tej samej pozycji. Osoby z mniejszych miejscowo\u015bci oraz te, kt\u00f3rych rodziny dysponuj\u0105 ograniczonym bud\u017cetem, cz\u0119sto napotykaj\u0105 powa\u017cne trudno\u015bci zwi\u0105zane z codziennym funkcjonowaniem w mie\u015bcie uniwersyteckim. Op\u0142aty za wynajem, jedzenie, przejazdy czy pomoce naukowe bywaj\u0105 zbyt wysokie, nawet przy wsparciu stypendialnym lub rodzinnym.<\/p>\n\n\n\n

Dla wielu student\u00f3w jedynym wyj\u015bciem staje si\u0119 podj\u0119cie pracy zarobkowe<\/strong>j. Pogodzenie pe\u0142nego wymiaru godzin w pracy z zaj\u0119ciami prowadzonymi w trybie dziennym graniczy z niemo\u017cliwo\u015bci\u0105. Studia niestacjonarne daj\u0105 wi\u0119ksz\u0105 swobod\u0119 w planowaniu czasu, ale oznaczaj\u0105 te\u017c dodatkowe wydatki, poniewa\u017c wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z konieczno\u015bci\u0105 op\u0142acenia czesnego. W takich okoliczno\u015bciach priorytetem staje si\u0119 comiesi\u0119czne wynagrodzenie. Sprawy zwi\u0105zane z edukacj\u0105 spychane s\u0105 na dalszy tor.<\/p>\n\n\n\n

<\/a>Przewarto\u015bciowanie \u017cyciowych priorytet\u00f3w<\/h4>\n\n\n\n

Studia nierzadko staj\u0105 si\u0119 etapem gwa\u0142townych przewrot\u00f3w w my\u015bleniu i postrzeganiu siebie. W g\u0142owach m\u0142odych ludzi pojawiaj\u0105 si\u0119 \u015bwie\u017ce d\u0105\u017cenia oraz nowe cele, kt\u00f3re nie zawsze wsp\u00f3\u0142graj\u0105 z kontynuowaniem akademickiej \u015bcie\u017cki<\/strong>. Czasem atrakcyjna propozycja zatrudnienia sprawia, \u017ce decyzja o wcze\u015bniejszym wej\u015bciu na rynek pracy wydaje si\u0119 oczywista. Innym razem kie\u0142kuje pomys\u0142 dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej, poch\u0142aniaj\u0105cej ca\u0142\u0105 energi\u0119 i uwag\u0119. Zdarza si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce student trafia na zaj\u0119cie w zupe\u0142nie innej dziedzinie, kt\u00f3ra natychmiast przyci\u0105ga go bez reszty \u2013 wtedy codzienna obecno\u015b\u0107 na uczelni jawi si\u0119 jako zb\u0119dny obowi\u0105zek.<\/p>\n\n\n\n

Nie zawsze jednak wewn\u0119trzne przeobra\u017cenia odgrywaj\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119. Zdarzaj\u0105 si\u0119 sytuacje, w kt\u00f3rych codzienno\u015b\u0107 zmusza do natychmiastowego przedefiniowania plan\u00f3w \u2013 choroba osoby z otoczenia, potrzeba zapewnienia bliskim opieki lub trudno\u015bci o charakterze prawnym. Takie wydarzenia mog\u0105 przewr\u00f3ci\u0107 dotychczasowy porz\u0105dek do g\u00f3ry nogami. W takich momentach decyzja o wstrzymaniu nauki nie oznacza kapitulacji \u2013 przeciwnie, ujawnia umiej\u0119tno\u015b\u0107 trze\u017awej oceny oraz gotowo\u015b\u0107 do podejmowania trudnych, ale przemy\u015blanych krok\u00f3w. Zawieszenie studi\u00f3w mo\u017ce stanowi\u0107 tymczasowy przystanek na drodze, kt\u00f3ra ostatecznie prowadzi do dojrzalszego powrotu z lepiej sprecyzowan\u0105 wizj\u0105 przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

<\/a>Studia a rodzicielstwo \u2013 \u015bwiadoma \u015bcie\u017cka czy trudny kompromis?<\/h4>\n\n\n\n

Pojawienie si\u0119 dziecka w trakcie nauki akademickiej ca\u0142kowicie zmienia codzienno\u015b\u0107, stawiaj\u0105c m\u0142odych ludzi przed szczeg\u00f3lnie wymagaj\u0105cymi rozterkami. Nowa rola niesie ze sob\u0105 ogrom odpowiedzialno\u015bci, kt\u00f3ra natychmiast przesuwa akcenty \u017cyciowe \u2013 niemowl\u0119 wymaga nieustannej troski, co poch\u0142ania niemal ca\u0142\u0105 energi\u0119 i uwag\u0119. Dla student\u00f3w, kt\u00f3rzy nagle zostaj\u0105 matkami lub ojcami, uczelnia przestaje jawi\u0107 si\u0119 jako przestrze\u0144 pe\u0142na inspiruj\u0105cych mo\u017cliwo\u015bci. Zamiast tego zaczyna przywodzi\u0107 na my\u015bl jeszcze jedno \u017ar\u00f3d\u0142o napi\u0119cia i licznych zobowi\u0105za\u0144, kt\u00f3rych pogodzenie z now\u0105 sytuacj\u0105 staje si\u0119 wyj\u0105tkowo trudne.<\/p>\n\n\n\n

Funkcjonowanie w \u015brodowisku akademickim opiera si\u0119 na dyscyplinie, regularnym zaanga\u017cowaniu oraz gotowo\u015bci do pracy wymagaj\u0105cej pe\u0142nej koncentracji. Jednak w momencie, gdy rytm dnia dyktuje dziecko, trudno zachowa\u0107 te cechy. Nieustanne pr\u00f3by \u0142\u0105czenia \u017cycia rodzinnego z edukacyjnymi wyzwaniami prowadz\u0105 do silnego zm\u0119czenia<\/strong>. Gdy do tego dochodzi brak empatii ze strony otoczenia, \u0142atwo rozwa\u017cy\u0107 rezygnacj\u0119 z dalszej nauki.<\/p>\n\n\n\n

<\/a>Studenci z dzie\u0107mi w przestrzeni akademickiej<\/h4>\n\n\n\n

Na polskich uczelniach wy\u017cszych coraz wyra\u017aniej wida\u0107 zmian\u0119 w spojrzeniu na osoby studiuj\u0105ce, kt\u00f3re jednocze\u015bnie wychowuj\u0105 dzieci. Cho\u0107 obecno\u015b\u0107 najm\u0142odszych w przestrzeni akademickiej wci\u0105\u017c nale\u017cy do rzadko\u015bci, to przestaje ju\u017c kogokolwiek zaskakiwa\u0107. Widok w\u00f3zka przy wej\u015bciu do sali czy m\u0142odej matki trzymaj\u0105cej niemowl\u0119 w kolejce przed egzaminem coraz cz\u0119\u015bciej spotyka si\u0119 ze zrozumieniem i \u017cyczliwo\u015bci\u0105, a nie z dezaprobat\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Chocia\u017c uczelnie nadal mierz\u0105 si\u0119 z licznymi wyzwaniami, postawa wyk\u0142adowc\u00f3w i pracownik\u00f3w administracyjnych stwarza dogodne warunki do rozwijania dzia\u0142a\u0144 wspieraj\u0105cych osoby \u0142\u0105cz\u0105ce nauk\u0119 z rodzicielstwem. W zale\u017cno\u015bci od przepis\u00f3w obowi\u0105zuj\u0105cych w danym o\u015brodku akademickim dost\u0119pne s\u0105 rozmaite formy pomocy \u2013 od wsparcia finansowego, przez mo\u017cliwo\u015b\u0107 studiowania w elastycznym rytmie, a\u017c po przerwy w nauce w postaci urlop\u00f3w dzieka\u0144skich<\/strong>. W przestrzeni publicznej coraz g\u0142o\u015bniej wybrzmiewa temat potrzeby u\u0142atwiania godzenia obowi\u0105zk\u00f3w naukowych z opiek\u0105 nad potomstwem. Pojawiaj\u0105 si\u0119 te\u017c konkretne rozwi\u0105zania \u2013 niekt\u00f3re jednostki uczelniane urz\u0105dzaj\u0105 osobne pomieszczenia przeznaczone do przewijania i karmienia. W takich miastach jak Pozna\u0144, \u0141\u00f3d\u017a, Krak\u00f3w czy Cieszyn dzia\u0142aj\u0105 plac\u00f3wki opieku\u0144cze przy wsp\u00f3\u0142pracy z uniwersytetami. To sprawia, \u017ce rodzice mog\u0105 aktywnie uczestniczy\u0107 w zaj\u0119ciach, maj\u0105c dzieci w niedalekim s\u0105siedztwie pod troskliwym okiem wykwalifikowanej kadry.<\/p>\n\n\n\n

<\/a>Jak zrozumie\u0107 przyczyny rezygnacji?<\/h4>\n\n\n\n

Zanim decyzja o odej\u015bciu z uczelni stanie si\u0119 faktem, dobrze po\u015bwi\u0119ci\u0107 chwil\u0119 na dok\u0142adne przyjrzenie si\u0119 motywacjom, kt\u00f3re za ni\u0105 stoj\u0105. Przed ostatecznym postanowieniem zadaj sobie pytanie: \u201eCzy jestem w stanie jasno nazwa\u0107 powody, dla kt\u00f3rych chc\u0119 zrezygnowa\u0107?\u201d. Je\u015bli odpowiedzi ograniczaj\u0105 si\u0119 do stwierdze\u0144 w rodzaju \u201eNie daj\u0119 sobie rady\u201d albo \u201eNie pasuj\u0119 do tego kierunku\u201d, to znak, \u017ce mamy do czynienia raczej z objawami, a nie rzeczywist\u0105 przyczyn\u0105. Uczucie przyt\u0142oczenia mo\u017ce mie\u0107 swoje \u017ar\u00f3d\u0142o w pogarszaj\u0105cym si\u0119 stanie zdrowia \u2013 zar\u00f3wno psychicznym, jak i fizycznym. Natomiast brak zaanga\u017cowania w zaj\u0119cia cz\u0119sto wynika z niepewno\u015bci dotycz\u0105cej dalszej drogi i poczucia zagubienia. W takiej sytuacji decyzja o opuszczeniu uczelni przypomina pr\u00f3b\u0119 ucieczki od trudno\u015bci, a nie efekt g\u0142\u0119bokiego namys\u0142u.<\/p>\n\n\n\n

O dojrza\u0142ym podej\u015bciu \u015bwiadcz\u0105 konkretne sygna\u0142y:<\/p>\n\n\n\n